Rualban lote pual

“Mihring ka hi tu siam nge ni a, tawngtheilote, Bengngawngte, mitvârte, mitdelte pawh hi tu tih nge ni ? Kei Lalpa hian a ni lo vem ni”. Exodus 4:11.

Rualbanlote Ni BCM rorêlna sâng berin 2009-ah November chawlhni hnuhnûng ber hman thin ni se a tih khan ka lo lawm ve êm êm a ni. A chhan chu kan Bible-ah Pathianin rualbanlo (Piangsual) te hi a hmangaihin a ngaihsak êm êm a ni tih kan hria a. Lal Isua rawngbâwlna pawimawh tak a ni. World Health Organisation (WHO) pawh hian tûn hma atangin hma nasa takin a la a, Mizoram sawrkar pawhin chutiang enkawlna In tha tak neiin thawktu fel tak tak a nei a, mi engemaw zât an enkawl mêk a ni.

Tûn hma kan mizo nunphungah hian Pianphunga rualbanlote hi puipun nikhuaa mi thenkhatin fiamthu thawh nân takte an hmang a, an nuihpui dur dur a, a tâwpah phei chuan fiam chin tâwk awm lova zak tak leh mittui nên an in lama an hâwn changte a awm thîn. Tûnah chuan Lalpa avângin khawngaih leh duhsak takin kohhran leh mi mal pawhin tanpuina thilpêk tam tak kan hlân a, a va ropui êm. “Hêng ka unau tê berte zînga mi pakhat chunga in tih chu ka chunga ti in ni” Matthaia 25:40.

  1. Rualbanlo rawngbâwlsaktu – Lal Davida:

Israel lal hmasa ber lal Saula fapa Jonathana leh Davida inthian thatzia kan hria a. A pa Saula’n Davida tihhlum tuma a phiarna zawng zawng pawh Jonathana hian Davida hrilh vekin a him phah a ni (I Samuela 20-21). Tichuan Saula a thih hnuah Jesaia fapa Davida chu Israel lal atân Samuela’n hriak a thih a, a lal ta a ni.

Vawi khat chu lal Davida’n Saula chhûngte chhiahhlawh pakhat Ziba a ko va. A hnênah Pathian khawngaihna ka tihlan theih tûrin Saula chhûngte zînga mi an la awm em le, a ti a. Ziba chuan “Jonathana’n fapa pakhat a nei a, a ke pawh a bai nghe nghe” a ti a. Tichuan Jonathana fapa Mephibosetha ke bai chu lal Daviva hnênah an rawn hruai a, a hmaia lei siin chibai a bûk a. Tin Davida chuan “Mephiboseth, hlau suh, I pa Jonathana vângin ka khawngaih ngei ngei ang che a, I pu Saula ram zawng zawng ka neihtîr leh ang che a, ka dawhkânah chaw i kîl ve fo tawh ang” a ti a.

Mephibosetha chuan “Kei ui thisâwn ang mai, i chhiahhlawh hi eng emaw ka nih a, i ngaihsak ni” a ti a (II Samuela 9:1-8). He lai thu hi ngun taka ngaihtuah hian Mephibosetha tân chuan a sawi ang hian lal Davida lakah hian engmah chhuan tûr rêng rêng a nei lo va, tin, chu bâkah beisei phâk engmah a nei lo bawk a ni tih kan hria a. Chutiang mi chuan tûn hmaa a pu Saula ram pêk a tiam bâkah Israel lal dawhkâna chaw a han kîl ve tûrte hi ngaihtuah ila, a va ropui êm. Piangsual ngaihsaktu lal Davidain Mephibosetha ngaihtuahna leh mumang lam pawha a la tawn ngai loh thil ropui a tihsak hi a hluin a va lâwmawm dâwn êm, a ropui a ni ti rawh u.

Unau duhtak keini pawh hi ngaihtuah teh, Pathian laka vâk bo tawh, chhe lailet dêr, engmah tha lai rêng rêng awm lo, Vân khua leh tui kan chan theih nân Lal Isuan kan sual zawng zawng phur a, Krawsa min chhandamna hi a ropui a ni. Tumahin Pathian lakah felna leh thatna rêng kan nei si lo, chutiang miin chatuana Vân ramah lungngaih, hrehawm, mittui tlâk awm tawh lohna ramah Lal Isua thisena tihthianghlimte kan awm tûr hi a ropuiin a va nghahhlelhawm tak êm.

  1. Mihring kâ hi tu siam nge ni a, tawngtheilote, Bengngawngte, mitvârte, mitdelte pawh hi tu tih nge ni ? Kei Lalpa hian a ni lo vem ni.

Kan thupui hi ngun taka kan en chuan Pathianin Israel fate saltâng hruai chhuak tûra a tirh Mosian chhuanlam siama tawng lamte pawh a harsatna a nih thu hmanga a phatna Lalpan a pawm loh thu a sawina a ni. Rawngbâwlna hi mahni lam in en chuan harsatna tam tak sawi tûr mi tam takin kan nei theuh awm e. Mahse kan tlin loh leh fel lohna haidera, a khawngaih rawngbâwl hna min thawhtîr hi lâwm chungin Lalpa rawng i bâwl ang u.

Hmun tam taka rawngbâwla ka zinna leh inkhâwmpui liana ka tel ve naah pianphunga rualbanlote engemaw zât Lalpa fak leh chawimawi a, an nihna zahpui lova an lâm dâwrh dâwrh ka hmuh changte hian keini kutke kim, taksaa engmah mawi lo lai leh zahpui tûr mawi lo lai awm si lo, Lalpa faka kan phar ngam lo, kut bêng ngam lote hian kan tidik ang em ? tih hi min ngaihtuahtîr thîn a ni.

A tâwp berah chuan Lal Isua tehkhin thua ruai ropui kîl tûra a chhiahhlawhte a tirh khan a sâwmten chhuanlam an siam a, in neitu chuan “Pachhiate, Piangsualte, mitdelte, Kebaite hetah rawn hruai lût rawh” a ti (Luka14:21). Tûn lai kan ram dinhmun thlîr hian kan khawsak dinhmun a inthlau nasa êm êm a, chutih laiin rethei, pachhia, rualbanlo tam tak an awm a. Hêngte hian kan thiltihhona a ni emaw kan sakhaw biakna hmun a ni emaw kan zînga an tel ve hian kan ti khawhar em tihte hi kan ngaihtuah fo a tha a ni. Pathian kan biakna hmun Biak Inah te hian an lawi luh ve theihna tûr kawngte, thutna te leh hmun bîk kan siamsakte hi a hun ve tawh êm êm a ni. Hriatna lama chak lo bîk tânte hian thusawi tha taka an ngaihthlâk theih nân hmanrua lam emaw hmun bîkte hi kan siam a hun tawh hle a ni. Pathian chhandamna thu pawimawh tak mai hi fiah taka an hriat a, Pathian thu dik an nun châwmtu tûr an khâwlkhâwm theihna tûr kawng kan siamsak a pawimawh hle a ni Tûn atang chuan Biak In sa tûr zawng zawngten hei hi i hre tawh ang u.

Keimahni ang thova Lalpa hmangaih leh duhtaka a siamte an ni si a. Chatuan atana Lalpan chanvo min pekte hi keini ang bawkin an ta, an chan tur a ni reng si a. He leiah pawh mite nun leh khawsak dân awt ngawih ngawiha khawvêla hun hmang mêk, an thih hnua hremhmuna an la kal leh zêl chuan an thisen mawh hi Lalpan kan lakah a phût ngei ang tih hriain tawngtaina nên rawng i bâwlsak ang u.

Chhiartute Lalpan malsâwm theuh che u rawh se.