- Upa K. Lalnuntluanga
Tin, Josia chuan, Israel ramin a huam zawng zawng ata thil tenawm zawng zawng chu a thehthang bo va, Israel rama awm zawng zawngte chu LALPA an Pathian rawng a bâwltîr a. Tin, a damchhûng chuan LALPA, an pi leh pute Pathian an zui chu a pênsan lo.
I Lalte 12:25-14:20: Jeroboama’n Pathian a hawisan a, ama hun ruat chawpa Bethela inthawina a hlan thin chu Pathianin a lâwm lo hle mai a. Judai ram atangin Pathian mi a tîr a, Lalpa thuin Maichâm chu a au khum ta a, Davida chhûngte zînga mi Josia chu a lo lal anga, Maichâm chu a tihchhiat vek tûr thu a puantîr a. Chumi ang ngei chuan Josia chuan a rawn ti ta a ni tih II Lalte 23-ah khan kan hmu ta a. Josia lalna khawpui mai pawh ni lo Israel ramin a huam chin ram zawng zawng ata Pathian mithmuha thil tenawm zawng zawng chu a paih bo vek a ni tih kan hmu a ni.
Hmasâng atang tawhin Pathianin a mite a hruaina kawngah a mithmuha thil tha lo leh tenawm lakah a mite chu inthiarfihlîm tûrin a duh a, a thîk thu pawh a chhe viau a ni tih kan hria a. Pathianin a duhzâwng taka a zawn chhuah leh a rawngbâwl tûra a buatsaih mêk ramah hian heti tak maia sual a inrawlh nasa lutuk hi a mak a ni tih mai loh chu sawi tûr a vâng khawp mai. Miten an tih duh hauh loh thil tenawm tak tak mihring ngaih pawha tenawm leh tawp kan han kuah bet tlat thei mai ringawt pawh hi hmuhsitawma min siamtu a ni. Kan rin Pathian hi milem be ho hmaah hian kan va timualpho ve le. Pathian mithmuhah phei chuan a tenawm lehzual ngeiin a rinawm. Josian theihtâwp chhuaha thenfai hna a thawk chung pawhin Pathian chuan an chunga hremna thu a lo tiam tawh chu a sût lêt chuang lo. Hetiang a nih lai hian Kohhran anga kan hriat tûr leh tihtûr tamtak a awm a, inkuangkuah mai mai thei kan ni lo a ni.
Ruitheih thil chi hrang hrangin min tibuai a, ruihtheih thil phênah hian Setana hi a awm tlat a, chu chu kan hriatchian pawh a ngai a ni, Setana haw thleng pha si lo hian ruihtheih thil leh ruihtheih thil hmanga a bual ât kan unaute hi kan haw viau ang tih hi a hlauhawm viau a ni. Setana chu tunge a nih a, eng ang hmanrua nge a hman tih hi kan hriatchian hle hi a tûl takzet a ni. Chu lai tak pawh chu ringtute bâka hre chiang tûr an awm lo, hmêlma Setana kan bei a ni tih hi kan hriat chian a va tûl êm. Heti khawpa sualna leh Pathian mithmuha tenawm kan rama a lo awm ta mai hi ringtute hian theihtâwp chhuaha Lalpa hnêna ngaihdam dîl chunga thenfai hna kan thawh hi a pawimawh takzet a ni. A ram ang pawhin Sum leh pai leh khawvêl hmasâwnna lam chauhva rilru nghat lo, Pathian tih mi leh huaisen hruaitu, thenfai hna thawk thei kan mamawh a ni lâwm ni. Kohhrante hian engnge kan tih theih ve le. Kan ram pumpui tân tûn aia nasa lehzuala kan tawngtai a, kan inchhûng theuhvah leh kan khawtlângah hian Pathian mithmuha thil tenawm zawng zawng thenfai hi kan tihtûr a ni dâwn lâwm ni, tan i la thar ang u.
Tin, Israel mite zirtîrtu, Pathian tâna tih hran, Levi-hote hnênah chuan, Israel Lal Davida fapa Solomona in sakah chuan bâwm thianghlim chu dah rawh u; in kokia zâwn a ngai tawh lovang; Lalpa in Pathian leh a mi Israelte rawng bâwl tawh rawh u khai. (II Chro. 35:3). Levia chite chuan Pathian bâwm thianghlim chu zâwnin an kalna apiangah an buaipui ber a ni a, thil dang rêng rêng an ngaihtuah hman lo va. An bâwm thianghlim zâwn chu Solomona Temple-a daha Pathian leh a mite rawng bâwl tûrin hriattîr an ni ta a ni.
Ni tina Lalpa rawngbâwl thînte pawh hian kan ngaihtuah ngun a va ngai ta em ? Kan buaipui tûr leh rawng kan bâwlna tûr kan hriatchian a va tûl tehlul êm. Pathian tâna a serh thenna ang leka kan kalkhâwm thînte leh kan inhmuhkhâwm lêt lêt thin lai hian kan unaute tanpui ngaia kun tlawk tlawkte engemaw zât hi an awm reng a, chhûngte bulah pawh awm hlei thei lova sualin an taksa a tihzat tlat avânga an duh lohna hmun lam pan thînte mi tam tak an awm tih hi hre satliah mai ni lovin thinlunga veina nêna kan buaipui hi a hun tawh a ni lâwm ni. Pathian leh a mite rawngbâwlsak hman lo lêkin Bâwm Thianghlim hi kan lo buaipui palh ang tih a hlauhawm hle a ni. Mahni ngaiha rawngbâwl leh ti tha tak nia kan inhriat lai leh mahni inchhûngkhur pawh luah lum hman lêk lova buai philîa kan chêt lai hian Pathian lâwm zâwng rawngbâwlna hi kan thlêng phâk tak tak ang em tih hi kan chhût chian fo a pawimawh hle a ni.
Levia hoten thil dang buaipui hman lêk lova Bâwm thianghlim buaipuia an hun zawng zawng an hman laiin mipuite tân rawngbâwl hna an thawk thei lo chu Pathianin tha a ti lo va, bâwm chu Solomona Temple-a daha mipuite hnêna rawngbâwl tûrin a ti a ni. Chutiang chuan keini pawh hian kan bâwm thianghlim - Mahni chanvo chauhva inhmang zova duhtâwk mai lo hian Pathian hmangaihte rawng hi i bâwl ang u khai, chu chu Lalpa lâwmzâwng a ni ngei ang.
Lalpa thu zâwm tûrin Josian Thu a thlung. ( II Lalte 23; II Chro. 34). Kan rama ringtu hmasaten rinawm taka LALPA hnung an lo zui thîn kha a va ropui êm ! Hun a lo kal zêl a, keini thangtharte hian, Pathian duh dân ni lovin kan mamawh hun leh kan duh hun apiangah Pathian kan pan a, duh hun huna tlawn lungawi theihah kan ngai a, kan duhna lam lama hruai theih emaw kan ti niin a lang a ni. Jeroboaman Pathian thu aia ama thu ringa a duh hun huna inthawina a hlân kha Pathianin a pawm lo ang bawkin kan duh hun leh kan peih hun huna Pathian rawng hi kan bâwl a nih chuan Pathian a lâwm hauh lovang. Tunge min hruaitu tûr zâwk chu ni a, eng kawngah nge min hruai a tum, Tunge innghahna tûr zâwk chu, Tunge rintlâk zâwk a, Tunge kumhlun zâwk leh zui tûra chu tih hi ngaihtuah thar leh ang u. Ka duh dân ni lovin mana min leitu duh dâna awm tûra nun hlân tawh kan ni lâwm ni.
Pathian chuan a duh anga nung tûrin min ko va, mi hruai a duh laiin keinin kan duhna lamah hruai kan tum ta zâwk emaw ni tihtûr khawpin kan nung lawi si. Kan kristian nun hi thlâk danglam a ngai a ni. Ringtu hmasaten tuar an huam a, khua ata hnawhchhuah an huam a, Pathian laka rinawm lo nih an hlau ang khan Lalpa thu zawm tûra kan inpêk thara Lalpa tâna rinawm nih hi a pawimawh hle a ni. “Thil eng pawh Pathian ram thil nêna inkûng- kaihna nei chauh ka ngaisâng ang” tih thu ropui tak mai hi ringtute innghahna, kohhran innghahna tak tak hi lo ni sela a duhawm hlein ka hria.
Pathian ram thil nêna inkûngkaihna nei lo ngaihsân kan nghah lutukte hi paih then a ngai. Kan faten Pathian ram thil aia khawvêl thil engemaw mai mai an ngaisâng nasa ta lutukte hi kan tihrêm a tûl. Kan inchhûngkhura kan thil neih te, kan fate thil neihte thleng hian Pathian duh loh zâwng paih tûr a awm em ? paih tûr apiang paih ngam bawk ila. Mizoram mipui mimir rêng rêngin kan thu hriat lâr leh vawrh lâr thin hi Pathian ram thil nêna inkûngkaihna nei lo a tam ta lutukte hi inenfiah chu kan ngai a ni. Kristian ram tîtî hi a Pathian thu lo sâwt êm mai. Pathian ram thil ngaisâng tûrin mahni infuih thar ila, chhûngkua i fuih thar ang u.
Josian Lalpa thu zâwm tûrin thu a thlung a, Israel ram huam chhûng zawng zawnga mite Lalpa lam a hawitîr a, a dam chhûng zawnga Lalpa a Pathian a pênsan lo ang khan Pathian hnênah hian thu i thlung thar ve ila, Lalpa lam i hawi leh ang u.
“Mana lei i ni a, i duh dân ni lovin nangmah leitu Pathian duh dânin nung ang che”
